GESCHIEDENIS

Naar aanleiding van het 30-jarige bestaan van VOEM werd het boek 'Vanop de eerste rij. Van multicultuur naar superdiversiteit: Dertig jaar samenleven door de ogen van VOEM’ geschreven door historica Tina De Gendt. Het boek schetst een beeld van de (wereld)geschiedenis door de ogen van VOEM. Hiervoor baseerde de auteur zich op het archief van VOEM dat werd overgdragen aan Amsab, het instituut voor sociale geschiedenis.

BESTEL het boek via: https://www.amsab.be/over-ons/nieuws/678-30-jaar-voem-een-feest-maar-vooral-een-boek


VOEM werd in januari 1996 erkend door de Vlaamse Gemeenschap als landelijke vereniging van migranten in het kader van het decreet houdende een subsidiëring voor verenigingen voor volksontwikkelingswerk van 19 april 1995. 

De geschiedenis van de organisatie gaat echter terug tot 1985 toen de feitelijke vereniging het levenslicht zag onder de naam Vereniging van Islamgodsdienst Leerkrachten in Vlaanderen (VILV). De statuten verschenen in 1989 in het Staatsblad waardoor de vereniging vanaf dan onder het statuut van een vzw opereerde. De vereniging, ontstaan uit een groep van leerkrachten verspreid over heel Vlaanderen, had als doel een volwaardig statuut voor de Vlaamse islamleerkrachten te bekomen. 

Toen dat doel werd bereikt, verschoof de missie in de richting van emancipatie en participatie via interculturele ontmoeting in Vlaanderen. ’Laat ons van VILV een instrument maken om dialoog en uitwisseling te stimuleren. Interactieve uitwisselingen moeten ons kritisch en positief verrijken’, staat in het jaarverslag van 1992 te lezen. Als leerkrachten hadden de leden van de vereniging sterke voeling met de noden van de moslims én de brede samenleving, en voelden zij de nood om de dialoog te stimuleren en mensen aan te zetten tot kritisch nadenken, emancipatie en tot het samenwerken met diverse partners. 

Sindsdien is de vereniging zichzelf ook steeds meer gaan beschouwen als een bruggenbouwer met interlevensbeschouwelijke ontmoetingen als dé specialiteit van het huis. Het is de rode draad die VILV met VOEM verbindt en tot op vandaag het visitekaartje van VOEM kleurt. Mede  dankzij die interlevensbeschouwelijke ontmoetingen met onder meer de zeer verscheidene christelijke, joodse, islamitische, vrijzinnige, sikh en boeddhistische groeperingen bereikt VOEM vandaag een superdivers publiek. 

Die evolutie van multicultuur naar superdiversiteit zien we trouwens ook weerspiegeld in bijvoorbeeld het bestuur van VOEM. In 1989 bestond VOEM enkel uit mensen van Marokkaanse herkomst, allemaal mannen op één vrouw na.  In de vorige eeuw was de Vlaamse overheid immers van oordeel dat mensen zich eerst dienden te verenigen op basis van hun etnisch-culturele afkomst, om dan pas te kunnen integreren als groep in de Vlaamse samenleving. Voor VOEM bleek echter al snel dat dat niet houdbaar was. Dertig jaar later is de weerspiegeling van de diversiteit van de samenleving in het bestuur van VOEM een onomkeerbaar feit: mensen met en zonder migratieachtergrond, afkomstig uit alle hoeken van de wereld, vrouwen en mannen, jongeren en ouderen, gelovigen en niet-gelovigen. 

Om bruggen te bouwen tussen mensen en groepen van uiteenlopende diverse achtergrond, werkt VOEM samen met en ondersteunt ze haar aangesloten leden. In 1996 is ze gestart als een koepelorganisatie met 13 kernen, divers van afkomst maar voornamelijk islamitisch geïnspireerd. Eind 2019 is ze geëvolueerd naar een organisatie met lidverenigingen van superdiverse pluimage, gaande van Indische dans tot hiphop. Doorheen de jaren werd ‘bridgen’ ook voor veel van de aangesloten lidverenigingen het hoofddoel. De superdiverse samenleving heeft er voor gezorgd dat ze steeds meer vertrekt vanuit de ‘gedeelde identiteit’. Mensen ontmoeten elkaar niet meer alleen als ‘moslims’ of ‘christenen’ of vanuit hun ‘etnische’ achtergrond, maar ook als buren, ouders, kunstliefhebbers, activisten of gewoonweg als mensen op zoek naar verbinding. 

VOEM organiseerde samen met haar lidverenigingen en diverse partners uit het veld activiteiten in het kader van het sociaal-cultureel volwassenenwerk. Het diverse werkveld van VOEM liet zich grotendeels tekenen op twee terreinen: cultuur en sociaal engagement. 

Cultuur en kunst was voor VOEM het uitverkoren instrument om haar missie als bruggenbouwer te vertalen. Behalve voor folklore zoals de typische theeceremonies en henna-workshops was er bij VOEM altijd veel aandacht voor geschiedenis, kunst en erfgoed. Er werden tal van literaire salons georganiseerd, interculturele poëzieavonden, kalligrafie tentoonstellingen, interlevensbeschouwelijke concerten en andere kunstzinnige activiteiten. Al sinds de jaren negentig tot vandaag heeft VOEM een platform aangeboden aan beeldende kunstenaars zoals kalligrafen, beeldhouwers, fotografen en woordkunstenaars uit de diaspora.  Enkele voorbeelden zijn de tentoonstelling van Arabische Kalligrafie in het Plantin Moretusmuseum,  de deelname van VOEM aan het Guido Gezellejaar, of de tentoonstelling ‘Van Algebra tot Pyjama’ over de vele Arabische invloeden in de Vlaamse cultuur. 

Naast de culturele functie was het sociaal engagement een vast onderdeel van de werking van VOEM. Het sociaal engagement kreeg vorm in verschillende debatten, lezingen en studiedagen die vaak betrekking hadden op de actualiteit zoals het hoofddoekendebat, de rellen in Kuregem, het debat rond de Mohammedcartoons, de discussie over gelijke onderwijskansen of over racisme en discriminatie. Of een bezoek aan Flanders Fields in Ieper om ook de gekoloniseerde volkeren die meegevochten hebben in de Groote Oorlog te herdenken. Ook welzijnsprojecten kwamen aan bod zoals de toeleiding naar de drughulpverlening of de preventie van intrafamiliaal geweld in samenwerking met de politie, het gerecht, de CAW’s en OCMW’s. Daarnaast waren er ook projecten gelinkt aan de islam zoals de bemiddelende en ondersteunende rol die VOEM opnam tussen de moslimgemeenschap en het stadsbestuur in Geel omtrent de oprichting van een islamitisch ontmoetingscentrum.

Doorheen de geschiedenis heeft VOEM zich steeds geprofileerd als totaal onafhankelijk, vrij van enig andere partij of beweging, en bovendien uitgesproken Vlaams. De organisatie liet dan ook geen kans onbenut om de invloed van ambassades en buitenlandse spelers op de Belgische migranten aan de kaak te stellen. Toen de federale regering de beslissing had genomen om de Saoedi’s de leiding te laten geven over Belgische moslims, schreef de toenmalige voorzitter Youssef Souissi in 1992 hierover een open brief aan De Morgen: “Het is onze taak om de moslimgemeenschappen te bevrijden van buitenlandse invloed, de landen van herkomst incluis.” Het heeft geduurd tot 2018 vooraleer de regering de Saudische concessie voor het beheer van de Grote Moskee stopzette. 

Een grote verwezenlijking van VOEM was ongetwijfeld de openstelling van de Vlaamse begraafplaatsen voor moslims in Vlaanderen. VOEM was de enige organisatie die in de jaren negentig bereid was mee op de barricades te staan voor het recht om begraven te worden in Vlaanderen, net omwille van het feit dat zij uitgesproken gericht waren op Vlaanderen. Na een ontmoetingsdag van VOEM en KMS - het huidige Orbit - over ‘dodencultus bij moslims en christenen’ in 1992 kwam het debat later in een stroomversnelling toen bleek dat het verminkte lichaam van de negenjarige Loubna die in 1997 in een Brusselse kelder werd teruggevonden, niet eens in België kon begraven worden volgens de eigen rite. Het duurde uiteindelijk tot 2004 vooraleer het decreet omtrent begraafplaatsen werd aangepast zodat Vlaamse moslims ook de mogelijkheid kregen om volgens de eigen ritus begraven te worden in Vlaanderen. Tot vandaag adviseert VOEM steden en gemeenten omtrent deze materie.

Tot slot pleit VOEM voor een verdraagzame en pluralistische samenleving waarin alle mensen ongeacht hun levensbeschouwing met elkaar in harmonie leven en onderschrijft ze de principes die vastgelegd werden in het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens. Organisaties en mensen die zich inzetten voor een pluralistische samenleving en zich buitengewoon verdienstelijk hebben gemaakt op het gebied van emancipatie worden dan ook door VOEM beloond met de jaarlijkse Emancipatieprijs. Een uitreiking die al sinds 1997 plaats vindt op verscheidene plekken in Vlaanderen, onder meer het Koninklijk Museum Kunst en Geschiedenis in Brussel, het schoon verdiep van Antwerpen, het stadhuis van Gent, het stadhuis van Mechelen, het Vlaams Parlement, de Ambtswoning van de Brusselse regering en het Zuiderpershuis in Antwerpen.

 

Laureaten Emancipatieprijs


1997 – Zuiderpershuis, Antwerpen:
Dhr. Marc Laquière,
Centrum voor Buitenlandse Werknemers.


1998 – Provinciehuis Oost-Vlaanderen, Gent:
Prof. Dr. Herman De Ley van het Centrum voor Islam in Europa
Mevr. Kezban Kaya, Unie van de Turkse Verenigingen in Antwerpen.


1999 – GS De Rinck, Anderlecht:
Dhr.Didier Vanderslijke - Kerkwerk Multicultureel Samenleven -
Mevr. Fatiha Bali.


2000 – Educatief Centrum, Antwerpen:
Dhr. Mustafa Lakjaa
Mevr. Aysel Bayraktar.


2001 – Een alternatieve actie in JH Rzoezi (wegens 9/11):
Uitgave educatief spel i.s.m. Jeugd En Vrede.


2002 - Alden Biezen:
Dr. Latifa Ben Messaoud
Lokaal Integratie Steunpunt van Lier.


2003 – Ambtswoning Brusselse regering:
Priester Daniel Alliet - Kloster-Eck
Mevr. Naima Cherkaoui - Minderhedenforum.


2004 – Districthuis Borgerhout, Antwerpen:
Jeugdhuis Rzoezie
Vrouwenbeweging El Moustaqbal.


2005 – Vredeshuis, Antwerpen:
Protestants Sociaal Centrum
De Eenmaking vzw.


2006 – Schoon Verdiep, Antwerpen:
Studenten focus, Universiteit Antwerpen
Pascal Nicolas
Brussels Gekleurd.


2007 – Vlaams Parlement, Brussel:
Mevr. Olivia Rutazibuwa - Vredescentrum
G.C. De Rinck - Anderlecht.


2008 – Heilig Hart, Hasselt:
KAV Kleurrijk
Cross Mundos.


2009 – Stadhuis Gent:
Kif Kif en Dany Neudt
Al Minara vzw
vzw Adrenaline
Zeynep Göktepe.


2010 – Congrescentrum Elzenveld, Antwerpen:
De stichting Communicatie In Beeld (CIB)
Moskee Al-Buraq
Intercultural Dialogue Platform.


2011 – Koninklijk Museum Kunst & Geschiedenis, Brussel:
Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen
Ambrosia’s Tafel.


2012 – Stadhuis Turnhout
Marino Keulen:
Dienst Diversiteit van de stad Turnhout.


2013 – Lakenhal, Gent:
Mustafa Harraq (bijblijfconsulent)
An Niyaa Interculturele vereniging.


2014 – AMVB, Brussel:
Bleri Lleshi
DieGem.


2015 – Stadhuis Mechelen:
Fris Gemixt
Nabil Charradi
Quinten Nagels
Aya Lifestyle.


2016 – De Centrale, Gent:
REFU INTERIM
Karamah EU
Safia Marzouki (Asteria Ronse).


2017 - deBuren, Brussel:
Hiphop Academie De Stroate
Fatima Bouchataoui (Hospitality Festival).

Kilalo jongerenvereniging.

AYA vzw voor dove en hardhorende mensen.

 

2018 - Bernarduscentrum, Antwerpen:
HETGEVOLG
Arshe vzw
Khadija Al Mourabit
Tumult

2019  -Sint-Pietersabdij, Gent:
Wwelcome vzw
Hind Eljadid
Mimoun El Hammoudi (Centrum Barmartigheid)
Janetta Danyiova (Seer vzw)